Có thể nói rằng từ đầu thập niên 1990, hệ thống kinh tế, chính trị của Việt Nam đã đi trên một quỹ đạo không thể đảo ngược. Hệ thống này chỉ có thể từ từ tự do hóa. Đây là lý do chính giúp tôi quyết định lên kế hoạch trở về quê hương làm việc và sinh sống. Hiện nay, tất cả 5 người trong gia đình chúng tôi đã được nhà nước cho hồi hương.
Chúng ta nên coi sự thiếu thông thoáng hiện nay như một thứ “thuế”. Thứ thuế này sẽ ngày một giảm theo đà cải cách hành chính. Doanh nghiệp phải cộng “thuế” này vào giá thành của dịch vụ hay sản phẩm. Tỉ dụ khi ở các nước tiên tiến, chúng ta chỉ cần đi một lần tới cơ quan hành chính để làm một thủ tục nào đó, nếu ở nước ta phải đi hai hay ba lần, thì hãy tính số thì giờ bị mất cộng với phí giao thông ta sẽ có trị giá của loại “thuế” này. Chúng ta phải kiên nhẫn và kiên trì để vượt qua những trở ngại nhất thời này.
Thị trường Việt Nam vừa mở cửa nên ngành nào cũng còn non trẻ. Con gái và con rể chúng tôi tương đối thành công trong ngành phân phối sản phẩm tới các siêu thị là nhờ chúng là công ty tiên phong đem phương pháp phân phối của Nhật Bản áp dụng vào VN. Con trai cả chúng tôi làm việc trong ngành du lịch tại Hà Nội, con trai út chúng tôi làm trong ngành IT tại Sài Gòn, đều là những ngành mới cả. Như vậy, nước ta không chỉ hấp dẫn đối với Việt kiều thế hệ thứ nhất mà còn tạo nhiều cơ hội cho thế hệ thứ hai nữa.
Nếu chờ khi thật thông thoáng thì sẽ mất cơ hội: giá bất động sản sẽ tăng, nhân công và vật liệu cũng sẽ tăng. Tỉ dụ: Khi chúng tôi xây nhà ở Hà Nội năm 1993, tổng phí xây dựng là 120 USD/m2 gồm cả vật liệu (xi măng, cốt sắt, …) và nhân công. Hiện nay giá đã tăng hơn gấp đôi và sẽ còn tăng nữa. Trong 10 năm kể từ năm 1993, giá bất động sản ở Hà Nội và Sài Gòn đã tăng khoảng gấp 10 lần.
Vả lại khi đâu vào đấy cả rồi thì cơ hội khởi nghiệp sẽ giảm đi rất nhiều.
Chất lượng cuộc sống ở Việt Nam đã có nhiều cải thiện. Giá sinh hoạt ở nước ta rất rẻ. GDP trên đầu người năm 2004 là 520 USD. Nhưng nếu tính sức mua (purchasing power), thì theo một chuyên gia của Liên Hiệp Quốc, sức mua trên đầu người của VN là khoảng 2.600 USD. Một tô mì ở Tokyo giá 6 – 7 USD, một tô phở ở Sài Gòn giá 7 – 8.000 đồng (khoảng 50 cents). 1Kg gạo ngon giá 5-6 USD ở Tokyo, chỉ giá 6-7.000 đồng (khoảng 40-45 cents) ở Sài Gòn. Nếu có nhà ở thì một gia đình Việt kiều chỉ cần 500 – 1,000 USD/tháng là sống thoải mái.
Về phương diện y tế, Hà Nội và Sài Gòn hiện có nhiều bệnh viện đa khoa có tiêu chuẩn quốc tế, chẳng hạn như BV Việt Pháp nơi ½ số bác sĩ người Pháp làm việc với các bác sĩ người Việt Nam, thiết bị không kém các BV lớn ở Tokyo. Ngoài ra, còn nhiều phòng khám nha khoa rất hiện đại trong đó có một hệ thống nha khoa do một Việt kiều Mỹ thành lập tại Sài Gòn với thiết bị hiện đại, giá cả phải chăng.
Về phương diện giải trí, ngoài các điểm du lịch tuyệt vời với mô hình du lịch sinh thái như Hạ Long, Nha Trang v.v., hiện có nhiều quán cà fê có live show tại Hà Nội và Sài Gòn giá khoảng 3 – 5 USD/người. Nếu có ca sĩ Việt kiều thì khoảng 7 USD/người. Mấy tháng trước, tôi đã được thưởng thức live show của Đức Huy ở Sài Gòn tại quán 112 đối diện khách sạn Rex.
Tóm lại, trước khi quyết định, chúng ta nên định giá các yếu tố cần thiết rồi đưa chúng vào một bảng gọi là “pay-off table” (Biểu lợi - thiệt). Nếu ta có kết quả dương là được rồi.
Dan Takeshi Vũ Tất Thắng (Nguyên tổng đại diện công ty Isuzu tại Việt Nam)
DIỄN ĐÀN TRAO ĐỔI
Diễn đàn