Hội ngộ liên trường Quảng Trị tại Porlan Oregon

Bàn thờ và nếp gia phong trong mỗi nhà, còn ra cộng đồng xã hội thì càng phong phú các loại hình hội đoàn mà có thể gọi nôm na là những tụ hội cố hương, một dãy thông số khó thể nào mà thống kê cho hết. Nào hội đồng hương, tỉnh, quận huyện, xã thôn; rồi cựu học sinh trường, khóa; các tụ hội văn hóa văn nghệ cho đến tụ hội ngành nghề từ những nơi quê cũ... Nói chung, đây chính là những bến tựa tâm hồn cho những người xa xứ.

Sau đây là tạm dẫn một số "bến tựa" tiêu biểu. Hội đồng hương người Việt ở Thái Lan tuy nhân số chỉ có 100.000 người so với Hoa Kỳ là 1.500.000 người nói chung, nhưng đặc biệt hội có một nơi để tụ họp cháu con, không hội nào có được, đó là tại nhà di tích lưu niệm Bác Hồ ở làng Noong On tỉnh Udon. Chủ tịch hội, ông Lê Văn Hy nói: "Đây là một trụ sở thiêng liêng, người Việt xa quê luôn cảm thấy ấm lòng, mỗi khi tụ về. Dưới mái nhà kỷ niệm của Bác, mọi người chan hòa đoàn kết, thương yêu, giúp đỡ nhau hơn".

Hoa Kỳ là nước có đông Việt kiều nhất, nhiều "tụ hội cố hương" nhất. Có sự ra đời rất đơn sơ, ví dụ từ rất sớm một tổ chức có tên giao dịch tiếng Anh là VVG -Vietnam Venture Group - Nhóm khích lệ Việt Nam, được thành lập chỉ với 20 gia đình Việt kiều với mục đích đơn giản vận động giúp đỡ, khích lệ bà con nơi quê nhà, nhưng lần hồi chuyển qua vận động các dự án đầu tư mang tính thị trường, đến năm 2008 thì đã có 8.750 hội viên.

Tiêu biểu còn có hội đồng hương xã Bình Giả, nhân dịp tụ hội, một Việt kiều cao tuổi tha thiết: “Các con của tôi, đứa thì qua Mỹ lúc còn nhỏ, đứa thì sinh ở Mỹ, nên chẳng biết gì về quê hương Việt Nam, đừng nói chi tới cái xã Bình Giả nhỏ bé. Nhưng nhờ những dịp gặp gỡ này chúng nó mới thấu hiểu về tình bà con, về những khó khăn ở quê nhà mà giúp đỡ hướng về cội nguồn.”

Nếu hàng năm Tết đến, hội đồng hương ở Minnesota tổ chức thi “thơ quê hương” một lần, thì tại thành phố Hoa Hồng - Porlan Oregon lại có hội liên trường Quảng Trị đã thu hút cựu học sinh, thầy cô giáo các trường như Nguyễn Hoàng, Bồ Đề, Cam Lộ... cả từ Canada, Pháp về họp mặt vào các dịp hè. Tiết mục gây xúc động là ban đồng ca “Bà nội-Bà ngoại” lên đồng ca những ca khúc cũ của nhạc sỹ đồng hương như Hoàng Thi Thơ, Nguyễn Hữu Ba, Đỗ Kim Bảng.

Nhà di tích lưu niệm Bác Hồ ở Thái Lan

Một ấn phẩm của Tráng đoàn Nguyễn Trãi ở Vinh cũng trở thành những món quà tụ hội, trong đó, tôi đọc thấy mấy câu thơ, ngậm ngùi: "Hít vào cùng một làn hương. Thở ra sợi khói vấn vương muôn màu". Cũng ấn phẩm, với hội cựu học sinh trường Võ Tánh Nha Trang, tôi đọc thấy một đoạn hồi ức dịu dàng “Những buổi sáng đạp xe đến trường, gió biển nâng những cánh hoa phượng bay lên làm lòng mình xao xuyến với bao mộng ước, ôi nhớ làm sao những bờ tường màu vàng sẫm, biết đến bao giờ mới về thăm lại mái trường xưa…”

Ở Sydney có hội đồng hương Gò Công, Melbourne có các hội trường Phan Thanh Giản, Đoàn Thị Điểm, hay đồng hương Cần Thơ. Thành phố Calgary có các hội Quảng Nam và Đà Nẵng…

Ngoài dịp Tết Nguyên đán, quanh năm họ cũng có nhiều dịp khác để tụ hội, như ra mắt một công trình văn hóa, khoa học; giới thiệu những món ăn đặc biệt, tìm học bổng hay đóng góp làm từ thiện về quê nhà… Cứ theo như cung cách mà tôi đã quan sát qua các tụ hội cố hương ở tại quê nhà, như tụ hội của “những người yêu Hà Nội” hội quán Thăng Long, hay hội đồng hương Huế, Hội An… ở TP.Hồ Chí Minh, thì bên cạnh mục đích cao cả được đề ra, thì khi đến với nhau họ thật hạnh phúc khi được tay bắt mặt mừng, được ôm chầm lấy nhau như ôm và hít thở chính không gian bản làng quê cũ, nơi chốn mà họ đã trải qua thời thơ ấu, rồi theo từng hoàn cảnh đẩy đưa khác nhau mà xa biệt và biến mất trong cuộc đời.

Tụ hội cố hương quả là bến tựa tâm hồn của người xa xứ.