Người gốc Việt đối phó bão Ike

Cấp phát nước cho người dân
tại Houston sau bão Ike

Tính đến cuối ngày 17.9, số người thiệt mạng do bão Ike đã vượt con số 50. Riêng tại tiểu bang Texas là 17 người, nhưng khó mà có được con số chính xác vì nhiều thi thể đã bị bão cuốn ra khơi. Với cộng đồng người gốc Việt, cho đến giờ này chưa ghi nhận có ai thương tích gì sau trận bão lớn, vì các phương tiện liên lạc còn rất hạn chế, kể cả điện thoại di động. Tuy nhiên, thiệt hại vật chất thì vô cùng lớn.

Tại Houston, thành phố lớn thứ tư của Mỹ, phần lớn dân chúng vẫn sống trong cảnh tối tăm vào ban đêm vì phải đến tuần sau mới mong có điện trở lại với sự trợ lực của chính quyền liên bang. Theo số liệu của Bộ An ninh nội địa thì hiện vẫn còn khoảng 1,4 triệu người sống trong cảnh chưa có điện. Houston cũng là nơi có cộng đồng người gốc Việt đông đảo với khoảng hơn 100.000 người.

“Chỉ mong được tắm”

Hàng trăm ngàn cư dân Texas còn phải chờ cả tuần lễ nữa mới mong có được bữa ăn nóng và được tắm rửa, những điều xem ra rất bình thường nhưng nay lại là những “lạc thú trần gian”. Một số người sẽ được hưởng “lạc thú” đó trong vài ngày tới, trong khi số đông hơn thì phải đợi đến tuần sau. Khu vực chung quanh Bellaire Boulevard ở Houston, nơi tập trung đông đảo người gốc Việt, thì đại đa số nhà ở bị tốc mái và bị ngập nước. Cuộc sống gần như ngưng đọng trong những ngày cuối tuần khi bão Ike thổi qua khu vực. Nhưng đến ngày 17.9 thì nhiều khu ở đây đã có điện. Sau nhiều ngày không liên lạc được với nhiều bạn bè, thân nhân ở Houston, tối 17.9, tôi gọi điện được cho anh bạn tên Long. Anh than thở: “Mấy ngày nay giống như sống ở trong rừng, thiếu thốn đủ thứ. Cô có biết là giờ tôi ước gì không? Tôi chỉ ước được mấy ông lính cứu hỏa lấy vòi xịt nước tắm một cái cho đã. Mấy ngày rồi có tắm rửa được gì đâu”. Một chị bạn khác thì nói: “Lúc bão tràn qua, điện đóm tắt ngúm. Nhìn ra bên ngoài chỉ nghe gió rít; cây cối, cột điện ngã tùm lum. Sợ quá tính gọi điện cho 911 nhưng đã nghe khuyến cáo là chỉ gọi trong trường hợp cực kỳ nguy hiểm đến tính mạng nên thôi. Cơ quan cứu hộ đã quá tải vì nhận quá nhiều cuộc gọi cấp cứu theo kiểu thường ngày”. 

Ngộ độc khí carbon monoxide

Khu vực người gốc Việt cư trú ở tây bắc Houston cũng bị bão tàn phá nặng nề. Nguyên nhân là khu này không được lệnh sơ tán vì theo dự báo, bão Ike không tràn qua đây. Tuy nhiên, sau khi vào đất liền và thổi bay thành phố Galveston nằm trên bờ biển thành bình địa, bão đã chuyển hướng và thổi về khu trung tâm của Houston và thế là khu vực tây bắc Houston bị vạ lây. Anh Duy Viễn kể: “Gia đình tôi cư ngụ ở phía tây bắc Houston, cách khu Bellaire khoảng 25 phút lái xe. Lúc đầu khu vực này không nằm trong danh sách phải di tản, nhưng sau khi bão Ike thổi qua Gaveston thì chuyển hướng thổi ngay vào khu trung tâm nên chúng tôi bị ảnh hưởng nặng. Trong đời tôi chưa bao giờ trải qua những giờ phút ghê rợn như thế. Nằm trong nhà mà nghe gió rít thấy ớn. Lúc đó vào khoảng gần khuya thứ sáu. Đến 1 giờ sáng thứ bảy thì con trai tôi ở gần đó báo cho biết nhà bị cúp điện. Rồi khoảng 2 giờ sau, tôi đang theo dõi diễn tiến cơn bão trên ti vi thì đến khu vực nhà tôi cũng bị cúp điện nốt. Cho đến hôm nay là 17.9 rồi mà vẫn chưa thấy động tĩnh gì. Nhà chức trách nói là hy vọng tuần sau sẽ có điện, nhưng chỉ là hy vọng thôi. Nước thì đã có từ hôm 16.9 nhưng cũng được khuyến cáo là chưa nên dùng để uống vì sợ bị ô nhiễm, chỉ dùng để giặt, rửa ráy mà thôi. Điện thoại nhà vẫn chưa liên lạc được, còn điện thoại di động thì lúc có lúc không. Thậm chí, đôi lúc muốn gọi hỏi thăm tin tức các bạn cùng sống trong thành phố cũng không được. Thức ăn để trong tủ lạnh phải bỏ hết vì mấy ngày không có điện. Cho đến giờ vẫn chỉ ăn thực phẩm khô. Các cây xăng cũng chỉ mới hoạt động trở lại ngày 17.9 tại những nơi có điện”.

Người Việt tại Mỹ vượt 1,1 triệu người Số người Mỹ gốc Việt đã tăng từ 231.120 người vào năm 1980 lên 1.117.800 người vào năm 2006, theo thống kê dân số đăng tải trên website Nguồn thông tin di dân, một dự án của Viện Chính sách di dân Mỹ. Điều này cho thấy cộng đồng người Việt đã trở thành cộng đồng di dân lớn thứ 5 tại Mỹ, sau Mexico, Philippines, Trung Quốc và Ấn Độ.   Khu Phước Lộc Thọ của cộng đồng gốc Việt tại California   Mặc dù dân số đông đúc, người Việt tại Mỹ chủ yếu định cư ở 6 bang chính, chiếm 65,7%. Trong đó, California là tiểu bang có nhiều người Việt nhất (446.397 người; tức 39,9%), kế đến là Texas (129.779; 11,6%), Washington (49.084; 4,4%), Virginia (37.841; 3,4%), Florida (37.076; 3,3%) và Massachusetts (33.933; 3%). Còn tại 16 bang khác và quận Columbia, số dân Mỹ gốc Việt giảm dần trong giai đoạn từ năm 2000 đến 2006. Thống kê cũng cho thấy 68,7% Việt kiều không nói được tiếng Anh lưu loát. Khoảng 27% trong số 372.432 nam giới người Việt ở độ tuổi lao động làm việc trong lĩnh vực sản xuất, lắp đặt và sửa chữa.   Những người được tính trong bảng thống kê là người không mang quốc tịch Mỹ lúc mới sinh.

Những người bạn khác cho biết là đến 17.9, các đoạn xa lộ có thu tiền “lộ phí” thì được cho chạy thoải mái. Đèn giao thông nhiều nơi chưa hoạt động trở lại và xe cộ đến ngã tư thì tự xử lý với nhau theo kiểu “4 way” (tức tới ngã tư thì dừng lại, sau đó theo thứ tự, ai tới trước thì qua trước).

Những nhà khá giả có mua sẵn máy phát điện để phòng khi cúp điện nay có dịp đem ra sử dụng. Tuy nhiên, việc sử dụng máy và nơi đặt máy không đúng chỗ đã khiến nhiều người bị ngộ độc carbon monoxide – loại khí độc hình thành do carbon cháy không hết, thải ra từ khói xả của máy phát điện nhỏ chạy bằng xăng dầu. Nhiều người đã được chở đi bệnh viện cấp cứu, thậm chí đã xảy ra một trường hợp tử vong. Một gia đình 3 người, trong đó có một cháu nhỏ 3 tuổi đã bị ngộ độc do khí carbon monoxide từ ga-ra, nơi đặt máy phát điện, tràn vào trong nhà. Đến khi phát hiện chở đi cấp cứu thì chỉ cứu được 2 người lớn, còn cháu bé 3 tuổi đã thiệt mạng.

Anh Duy Viễn cho biết thêm đã có trường hợp người gốc Việt ở khu tây bắc Houston bị ngộ độc carbon monoxide. Đó là một gia đình người Việt thuộc loại khá giả, nhà cửa kiên cố và có trang bị máy phát điện để ở ga-ra. Những người họ hàng khác thấy thế nên kéo đến tá túc. Đêm thứ bảy, mấy chục người nằm ngủ chung ở phòng lớn nhưng khí carbon monoxide từ máy phát điện tỏa vào phòng khiến cho mười mấy người phải đi cấp cứu. May mà tất cả đều được cứu thoát nhờ nhà rộng, phòng thoáng nên khí độc bị loãng đi.

Khi dân không tránh bão

Một trong những lý do mà cư dân Texas ít chịu sơ tán tránh bão là do kinh nghiệm của lần di tản tránh trận bão Rita hồi năm 2005. Theo lời kể của anh Trung thì năm đó, cả gia đình anh gồm 5 người, trong đó có 2 em bé đã cùng lên một chiếc xe di tản. Tuy nhiên, do không lường trước được số người cùng lúc tràn ra xa lộ nên đã gây nên tình trạng tắc đường nghiêm trọng. Hình ảnh truyền hình năm đó chiếu lại cho thấy một hướng xa lộ thì cả “rừng” xe, trong khi hướng ngược lại thì không một chiếc xe nào cả. Xe chỉ chạy nhích từng chút một và do vậy, chỉ vài giờ đồng hồ sau là một số xe bị hết xăng. Anh Trung cho biết chạy từ lúc 12 giờ khuya cho đến 6 giờ sáng mà chỉ được vài dặm, chưa ra khỏi thành phố, trong khi không thể tắt máy xe. Cuối cùng, anh quyết định tìm cách thoát ra và trở về nhà, mà cũng phải đến trưa hôm sau mới tới nơi. May mà sau đó, bão Rita đã giảm nhẹ khi vào tới đất liền.

Với bão Ike lần này, chính quyền đã rút kinh nghiệm nên ra thông báo từ trước cho di tản từng khu vực một. Tuy nhiên, phần đông những khu vực theo dự báo không phải là nơi tâm bão di chuyển qua thì người dân được khuyến cáo ở lại nhà. Thành phố Galveston nằm ngay bãi biển, nơi thị trưởng đã khuyến cáo là tất cả mọi người đều phải di tản, nhưng đến khi bão Ike thổi qua, biến Galveston thành bình địa thì vẫn còn mấy ngàn người “cố thủ” tại đó. Cho đến ngày 17.9 cảnh sát cùng các đội cứu hộ còn đi từng căn nhà để tìm kiếm xem có ai còn sót lại hay không.

Một điều nữa cũng cần ghi nhận là giống như mọi năm, mỗi khi có bão, các chùa chiền, nhà thờ của người gốc Việt đều mở rộng cửa đón nhận người đến lánh nạn. 

Tuyết Linh (từ Mỹ)
(Theo Thanh Niên)