Múa trống Đu

Múa trống Đu có nguồn gốc ở huyện Yên Lập, tỉnh Phú Thọ, gắn liền với một tích chuyện đầy huyền bí. Sự tích kể rằng, ngày xưa có hai vợ chồng người Mường đang chung sống hạnh phúc thì không may người vợ lâm bệnh nặng và qua đời. Người chồng đau khổ, buồn nhớ vợ, còn đứa con nhỏ thì cứ gào khóc gọi mẹ. Thương con, chàng góa sang làng bên mua chiếc trống về chơi đùa với con. Chàng vừa gõ trống vừa múa cho đứa con đỡ khóc mẹ. Thế rồi, khi người cha qua đời, đứa con lại gõ trống tiễn cha.

Động tác uyển chuyển, tỏ rõ sự điêu luyện,
dẻo dai và nhanh nhẹn của người múa trống Đu
                                                   Ảnh: An Thành Đạt

Đời này qua đời khác, cái tên trống Đu bắt đầu xuất hiện, từ chỗ gõ trống chỉ có tính chất tỏ nỗi nhớ vợ, nhớ cha đã trở thành điệu múa trống Đu không thể thiếu trong sinh hoạt văn hoá cộng đồng của người Mường ở huyện Yên Lập, tỉnh Phú Thọ.

Bây giờ, người dân nơi đây thường tổ chức múa trống Đu vào các dịp hội hè, lễ tết, cầu mùa màng tốt tươi, mưa thuận gió hòa, mừng nhà mới… Nghe và xem múa trống Đu, người ta có thể cảm nhận được ước vọng của người Mường về một cuộc sống ấm no, hạnh phúc, tình cảm xóm giềng, xua tan điều không may mắn, đón nhận niềm vui mới.

Trống Đu có mặt tròn, đường kính 30 cm, làm bằng da trâu, thân cao 45 cm. Ban đầu múa trống Đu chỉ có hai người diễn xướng, đại diện cho người cha và người con. Tuy nhiên, sau này điệu múa có thêm bốn người cùng tham gia. Khi múa trống Đu, ngoài một người gõ trống cái còn một người thổi kèn, một người đánh trống con, một người đánh mõ và một người gõ phách. Người múa trống cái gõ, xoay, ôm, lăn, vần trống, giữ vai trò linh hồn của điệu múa. Từng động tác múa thật uyển chuyển, tỏ rõ sự điêu luyện.

Nhịp điệu trống cái được gõ đều, người múa chính đứng ở giữa, vừa múa vừa đánh trống để nhịp trống khớp với các nhạc cụ khác. Cái khó nhất của múa trống Đu không phải chỉ ở trình độ nghệ thuật biểu diễn mà còn đòi hỏi người múa phải có có sức khoẻ, sự dẻo dai, nhanh nhẹn, biết cảm thụ sâu sắc ý nghĩa điệu múa, làm các động tác múa thể hiện được nội tâm con người.

Khi điệu múa bắt đầu, người đánh trống cái ra trước, nghiêng mình chào khán giả, rồi dập trống, gõ ba hồi liên tục. Lúc này, đội múa từ hai bên cánh gà đi ra. Người gõ trống cái tiếp tục gõ trống, giữ nhịp múa cùng lúc tiếng kèn được cất lên. Người đánh trống cái “đùa trống” ra các góc trống, rồi vào giữa trống, khi nằm ngửa quay đầu về phía khán giả, khi bồng trống lên chân để đánh, quay vòng người, thậm chí dùng cả hai chân hất trống lên tay, ôm trống và gõ, động tác múa khéo léo, âm thanh sinh động, lại được tô điểm thêm bằng những trang phục rực rỡ của cả đội múa khiến cho điệu múa càng thêm phần náo nhiệt, hứng khởi.

Thông thường, người đánh trống cái mặc quần hồng, áo đỏ, đai ngang màu xanh, đầu chít khăn đỏ, còn các thành viên khác mặc trang phục nâu, đai ngang và khăn chít đầu đều màu đỏ.

Điệu múa trống Đu trở thành niềm tự hào của đồng bào dân tộc Mường ở huyện Yên Lập, tỉnh Phú Thọ.

Nguyễn Tuấn Long (Báo ảnh Việt Nam)