Vườn thu

Mưa bão xối xả, sầm sập trút suốt ngày, suốt đêm. Trong mang mưa trắng xoá, tôi như thấy cây hồng già đang rụng quả “ lộp độp”, “lộp độp” và tiếng ngoại thở dài. Sau trận mưa bão, lá hồng trải thảm xuống mặt sân. Những cây chuối gãy ngang thân, buồng chuối non oặt xuống đất. Ngoại lom khom nhặ những quả hồng già ít bị dập, đem ngâm nước tro. Lũ chúng tôi vo tư đem bưởi rụng ra sân hợp tác đá bóng. Hôm sau vẫn thấy ngoại lui cui nhặt chuối, dọn vườn. Khu vườn sơ xác, tiêu điều, trống hơ trống hoác. Ngoại lặng lẽ ăn cơm với chuối xanh luộc chấm tương, phần tôi bát cơm trắng và trứng chưng cà chua. Tôi sớm biết thương ngoại từ những bữa cơm đạm bạc như thế.

Rồi thì trời cũng thương người nghèo, không nỡ mang đi tất cả hoa trái. Thu sang, vườn cây vào độ chín, không gian như được ướp trong hương ngọt ngào của các loài quả. Sáng sớm niềm vui thích đầu tiên của tôi là chân đát chạy khắp vườn xem na, bưởi, cam quả nào đã chín, hái về để lên bàn thờ như lời ngoại dặn. Riêng những chùm nhãn lồng trĩu quả phủ xuống đầu ngõ hoặc bờ ao, phải chờ đến khi “được nước” mới trèo lên hái kẻo có hơi người, dơi về ăn hết. Với cây hồng, ngoại làm rọ trên ngọn sào tre dài.  Phải khéo léo lùa từng quả đã chín đang lấp trong vòm lá, vào cửa rọ rồi vặn cuống. Tết Trung thu, chị em tôi có đủ hồng, na, chuối, nhãn từ vườn ngoại. Tôi bé nhất bao giờ cũng được nhiều hơn khi ngoại phá cỗ, chia quà. Sau này xa quê, nỗi nhớ quê đầu tiên bao giờ cũng là nhớ ngoại và khu vườn cây chứa bao nhiêu kỷ niệm đẹp đẽ. Từ vườn thu xưa của tuổi thơ hồn nhiên đến khu vườn thu nay đã hơn 30 năm trôi qua. Vẫn tiếng cá quẫy đớp mồi, hoa mướp vàng rụng xuống mặt ao, ánh trăng quê bọc qua màn sương như dát bạc xuống những tán lá. Tôi đã trưởng thành sau bao ngọt - đắng trong cõi nhân gian. Đem trái tim “thương người như thể thương thân” mà ngoại đã dạy dỗ tôi từ tuổi thơ, sưởi ấm trái tim người lúc cơ hàn, bơ vơ để nhận lấy mọi buồn khổ, cô đơn của tuổi thanh xuân mà hỡi ôi, trang đời không phải như trang sách. Cũng chẳng hẳn số kiếp, mà chính là thói vị kỷ vô thức đã gặm nhấm làm tàn lụi dần ngọn lửa sưởi ấm trong mỗi mái nhà. Ai đếm được những giọt buồn trong đêm thu...cũng chẳng còn ngoại để được bao bọc chở che trong hơi ấm của tấm áo nâu sồng hay để nghe ngoại mắng yêu: “Cha đẻ cô, rõ là hay hờn...”.

Khu vườn ngoại để lại cho con cháu vẫn tươi tốt. Mấy năm trước, cây hồng già bị gãy cành nhưng từ gốc cây, những cành con đã mọc sum suê. Những quả hồng tròn căng, vỏ đã xanh đậm, chỉ ít hôm nữa vỏ hồng sẽ chuyển sang màu xanh – vàng. Trong hương đất, hương vườn thanh khiết, tôi càng cảm nhận mạch sống vững bền của quê hương trong tâm thức của mỗi chúng ta hôm nay.

Đêm nay, trăng 16 rờ rỡ toả khắp vườn trĩu trái và anh bên tôi sau bao thăng trầm, cách biệt của vòng quay cuộc đời. Tôi yêu mùa xuân tràn đầy sức sống tươi non, càng thêm yêu mùa thu cho tôi trái chín ngọt lành. Hái những chùm nhãn lồng đầu mùa, tôi dâng lên bàn thờ, thắp hương vái ngoại. Đứng trước ban thờ, tôi như nghe tiếng ngoại văng vẳng “ Ở hiền gặp lành con ạ”.

Nguyễn Quang Dũng

(Theo Mùa đi ngang phố - Nxb Thanh Niên 2004)